![](https://medapple.com/wp-content/uploads/2015/02/ebola.jpg)
دکتر سونیا معصومی
ابولا یک بیماری کشنده ویروسی مشترک بین انسان و دام است که پس از ورود به بدن، سلولها را کشته، بسیاری از آنها را تخریب کرده، سیستم ایمنی بدن را از بین برده و باعث خونریزی شدید تقریباً در تمام ارگانهای بدن شده و بیماری بسیار هولناکی است.
۳۳ مورد شیوع ابولا تا سال ۱۹۷۶ گزارش شده است. این بیماری ابتدا از گینه شروع شد و سپس به لیبریا، سیرالئون و نیجریه گسترش یافت، ولی دانشمندان در ابتدا آن را درسال۱۹۷۶ در جمهوری دمکراتیک کنگو تشخیص داده و به دلیل رودابولا که در کنگو جریان دارد نام ویروس را ابولا گذاشتند. اما بزرگترین شیوع آن درسال ۲۰۱۴ در غرب آفریقا اتفاق افتاد و این شیوع بسیار وخیمتر و کشندهتر از شیوع قبلی بود و بیش از هزاران نفر را مبتلا کرد و بسیاری را به کام مرگ فرستاد.
عامل ویروس ابولا چیست؟
ویروس متعلق به خانواده Filoviridae بوده و دانشمندان آن را Filovirus مینامند.
این ویروس ۵ نوع ساب تایپ دارد که ۴ نوع آن میتواند افراد را مبتلا کند. ساب تایپهای آن بسته به مناطقی که در آن شناخته شدهاند تقسیم میگردند. این مناطق شامل:
-
Bundiliga (منطقهای در غرب اوگاندا)
-
Restone (ویرجینیا آمریکا)
-
سودان
-
Taï Forest (که قبلاً ساحل عاج نامیده میشد)
-
زئیر
ویروس ابولا بیشتر در یک نوع خفاش آفریقایی وجود دارد و مشترک بین انسان و دام است. انسانها میتوانند آن را به یکدیگر منتقل کنند. حیوانات دیگری هم عامل آن شناخته میشوند مانند:
-
شمپانزه ۲- بز کوهی جنگلی۳- گوریل ۴-میمونها ۵- خارپشت
در افرادی که از حیوانات آلوده جنگلی نگهداری کنند ویروس میتواند از راه مایعات و خون آلوده به آنها منتقل شده و اگر فرد مبتلا شود میتواند به دیگران انتقال دهد.
راههای انتقال کدامند؟
نشستن در کنار فرد مبتلا، هوا، غذا و آب بیماری را منتقل نمیکند، اما بوسیدن شخص مبتلا و یا خوردن و آشامیدن مشترک با او خطرناک بوده و میتواند عامل ابتلا باشد. راههای ابتلا عبارتند از: شیر مادر، مدفوع، بزاق، مایع منی، عرق، ادرار بیمار.
براساس تحقیق CDC (مرکز کنترل و پیشگیری بیماریها) ویروس ابولا ۳ ماه میتواند در مایع منی زندگی کند. افراد در اثر تماس با این مایعات از طریق چشم، دماغ، دهان و پوست زخمی مبتلا میشوند. کارکنان بهداشتی به دلیل تماس با فرد و مایعات بدن این افراد در معرض ابتلا هستند و بیماری میتواند از طریق وسایل آلوده بیمار مانند سوزن و یا ارتباط با حیوان آلوده نیز منتقل گردد.
به نظر میرسد ابولا فقط از طریق پستانداران به انسان منتقل شده و به نظر نمیرسد که حشرات مانند پشهها عامل انتقال آن باشند.
علایم ابولا چیست؟
سردرد، دردعضلانی، درد معده و سرفه و تب بالای ۳۹ درجه از علایم شایع بیماری هستند و اگر بیماری شدیدتر شود استفراغ، اسهال، کبودی و خونریزی بدون ضربه از چشمها و لثه را میتواند به دنبال داشته باشد.
ابتلا به بیماری ممکن است ۲-۲۱ روز باشد، اما اغلب ۸ تا ۱۰ روز است. طبق اظهارنظر CDC، سه هفته طول میکشد تا علایم ظاهر شوند. علایم اولیه میتوانند تشابه شدیدی با دیگر بیماریها مانند: آنفلوآنزا، مالاریا و تب تیفوییدی داشته باشند. برای جلوگیری از انتقال ویروس، افراد مبتلا باید ایزوله شوند.
وقتی شخصی علایم ویروس را داشته باشد، آزمایش خون میتواند ویروس ابولا را نشان دهد. در آزمایش خون کاهش WBC و پلاکت خون و افزایش آنزیمهای کبدی را مشاهده میکنیم. بنابراین اگر شخصی تب بالای ۳۹ درجه داشته و علایم در ارتباط با ابولا در او مشاهده گردید باید فوراً تحت مراقبتهای پزشکی قرار گیرد. اگر شخصی از ابولا بهبود یافت و آنتی بادیهای بیماری در خون او توسعه یافت دال بر تأیید بیماری بوده و پزشک میتواند فعالیتهای فرد و کسانی را که با او در ارتباط بودهاند با احتمال اینکه ممکن است ابولا داشته باشد تحت کنترل بگیرد.
آیا واکسنی برای ابولا وجود دارد؟
تاکنون هیچ روش درمانی و واکسنی که بتواند از ابولا جلوگیری کرده و یا آن را درمان کند مورد قبول واقع نشده و دانشمندان داروهای مختلفی را بر روی حیوانات آزمایش کردهاند که به نظر میرسید ممکن است موثر باشد، ولی تجربه روی انسان تاکنون صورت نگرفته است. محققان مطالعاتی روی ۲ واکسن جدید که میتواند از ابولا جلوگیری کند انجام دادهاند ولی هنوز برای مشاهده بیخطر و موثر بودن آنها لازم است روی افراد بیشتری آزمایش شود.
درمان
داروهای زیادی برای از بین بردن ویروس وجود نداشته و کارکنان بهداشتی علایم ظاهری را درمان کرده و مراقبتهای اولیه را انجام میدهند که شامل: ۱- مایع درمانی و هیدراته کردن بیماران ۲- اکسیژنتراپی ۳-متعادل نگهداشتن فشارخون ۴- درمان عفونتهای موجود و مشترک و آنهایی که ممکن است به وجود بیاید ۵- بالانس الکترولیتها است.
طول عمر بیماران وابسته به سیستم ایمنیشان بوده که چگونه کار میکند و هرچه مراقبتهای پزشکی زودتر انجام شود، شانس بهبودی آنها بیشتر است.
جلوگیری از ابولا
افراد برای محافظت خود از ابولا باید اقدامات زیر را انجام دهند:
-
اجتناب از تماس با ترشحات بدن و خون بیمار
-
آموزش برای شناخت و چگونگی جلوگیری از ابتلا به بیماری
-
رعایت دقیق بهداشت دستها شامل شستن دستها با آب و صابون و ضدعفونی کنندههای الکلی
-
خودداری از درگیر شدن با مراسم کفن و دفن بیمارانی که از ابولا مردهاند مانند دست زدن به بدن بیمار
-
اجتناب از دست زدن به وسایلی که برای فرد مبتلا به ابولا به کار گرفته شده است مانند: لباس، سوزن یا تجهیزات پزشکی
-
دور کردن بیماران مبتلا از دیگران و کنترل کسانی (کارکنان بهداشتی– درمانی و تکنسینهای آزمایشگاه) که با بیماران در تماس بودهاند و ایزوله کردن آنها به مدت ۲۱ روز. باید اقدامات احتیاطی بسیار دقیق به عمل آورده و علاوه بر ایزوله کردن بیماران، پوشیدن گان، دستکش و ماسک و محافظت از چشمها در هنگام تماس با فرد آلوده ضروری است.
برنامهریزی دقیق برای دفع مواد زاید و عفونی نیز در پیشگیری از بیماری حیاتی است. خدمتکاران باید از محلول ضدعفونیکننده برای تمیز کردن سطوح مکانهایی که ممکن است با ویروس ابولا در تماس باشد استفاده کنند.
براساس گزارش سازمان بهداشت جهانی مرگ و میر ناشی از ابولا ۵۰ درصد بوده و براساس اینکه چه نوع ویروسی بیمار را آلوده کرده باشد این میزان تغییر مییابد. طبق گزارش آژانس سلامتی کانادا میزان مرگ ومیر ویروس سودان و زئیر میتواند تا ۹۰ درصد باشد.